२७ असार, काठमाडौं । इरानका सर्वोच्च नेता मोक्तबा खामेनीले शनिबार आफ्ना बुबा तथा पूर्व सर्वोच्च नेता अलि खामेनीको अमेरिका–इजरायलद्वारा हत्या गरिएको घटनाको बदला लिने चेतावनी दिएका छन् ।
यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो हत्या गर्ने कुनै पनि प्रयासविरुद्ध चेतावनी दिएका थिए ।
यो हप्ता भएको हवाइ आक्रमणपछि दुवै पक्षको बयानबाजी बढेको छ, जसले युद्ध समाप्त गर्ने अन्तरिम सम्झौतालाई प्रभावित गरेको छ। यो युद्ध गत फेब्रुअरीको अन्त्यतिर अमेरिका–इजरायलको ठूलो हमलाबाट सुरु भएको थियो।
राष्ट्रपति ट्रम्पले दुवै पक्षबीचको युद्धविराम समाप्त भएको घोषणा गरेका छन् भने मध्यस्थकर्ताहरू कूटनीति बचाउन प्रयासरत छन्। इरानी मिडियाका अनुसार कतारको एक प्रतिनिधिमण्डल शुक्रबार इरान पुगेको छ ।
“बदला लिने कुरा हाम्रो राष्ट्रको इच्छा हो र यसलाई अपरिहार्य रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्छ,” मोक्तबा खामेनीले लिखित सन्देशमा भनेका छन् ।
बुबा अलि खामेनीको गत फेब्रुअरीमा अमेरिका–इजरायलको हमलामा हत्या भएपछि उहाँ इरानका सर्वोच्च नेता बनेका थिए तर उनी युद्ध सुरु हुनुभन्दा पहिलेदेखि नै सार्वजनिक रूपमा देखिनु भएको छैन ।
“यो कुरा मेरो व्यक्तिगत अस्तित्व वा अन्य अधिकारीहरूको अस्तित्वमा निर्भर गर्दैन। हामी जिउँदो रहनेछौँ वा छैनौँ, यो घटना अवश्य हुनेछ,” यो हप्ता बुबाको अन्त्येष्टिपछि उनले पहिलो पटक सार्वजनिक सन्देशमा लेखेका छन् ।
उनले इरानले लक्षित व्यक्तिहरूको सूची तयार पारेको बताए।
–राष्ट्रपति ट्रम्पको चेतावनी–
केही घण्टाअघि राष्ट्रपति ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल ९ट्रुथ सोसल प्लेटफर्म०मा पोस्ट गर्दै भनेका थिए, उनको हत्या गर्ने कुनै पनि प्रयास भएमा संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानलाई ‘पूर्ण रूपमा ध्वस्त’ पारिदिनेछ।
उनले लेखेका छन्, “यदि इरानी सरकारले विश्वका विभिन्न ठाउँमा दिएको धम्की अनुसार संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रपति मलाई हत्या गर्ने वा हत्या गर्ने प्रयास गर्ने हो भने एक हजार मिसाइलहरू तयारी अवस्थामा छन् र इरानलाई लक्षित गरिएका छन् । थप हजारौँ मिसाइलहरू तुरुन्त पछ्याउन तयार छन्।”
“आदेश पहिले नै दिइसकिएको छन् र अमेरिकी सेना एक वर्षसम्म र आवश्यक परे थप लम्ब्याएर इरानका सबै क्षेत्रहरूलाई पूर्ण रूपमा ध्वस्त पार्न र नष्ट गर्न तयार र सक्षम छ।”
–कुटनीतिक प्रयास जारी–
दुवै देशले धम्की बढाउँदै गएका बेला मध्यस्थकर्ताहरू कूटनीति फर्काउन प्रयत्न गरिरहेका छन्। इरानको तस्निम समाचार एजेन्सीले शुक्रबार रिपोर्ट गरेको छ कि कतारी प्रतिनिधिमण्डल ‘मध्यस्थकर्ताको रूपमा कतारको भूमिका मजबुत बनाउन’ इरान भ्रमणमा गएको छ।
ट्रम्पले इरानसँगको वार्ता जारी रहने तर त्यसलाई ‘समयको दुरुपयोग’ भनेका छन्।
यसबीच इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले गत महिना दुवै पक्षबीच समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर भएपछि तेहरानले आफ्नो तर्फको प्रतिबद्धता पूरा गरेको दाबी गरेका छन् ।
“तेहरानले अहिलेसम्म आफ्नो वाचा कायम राखेको छ,” उनले भने, “वास्तविकताको जाँचः केवल पारस्परिक अनुपालन मात्र हुन सक्छ।”
– हर्मुजमा अल्झन –
समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर भएपछि अमेरिका र इरानका प्रतिनिधिमण्डलहरूले स्विट्जरल्यान्डमा एक चरणको प्रत्यक्ष वार्ता र कतारमा अप्रत्यक्ष वार्ता गरेका छन् तर त्यसपछि कुनै कूटनीतिक प्रगति देखिएको छैन ।
अन्तिम सम्झौताको मुख्य बाधा हर्मुजको जलडमरुमध्यको भविष्य हो। युद्धका क्रममा इरानले अमेरिका–इजरायल हमलाको प्रतिकारमा यसलाई व्यावसायिक जहाज आवतजावतका लागि बन्द गरेको थियो।
यो जलमार्ग ऊर्जायुक्त खाडी देशहरूबाट तेल र ग्यास निर्यातको महत्वपूर्ण मार्ग हो र यसको बन्दले विश्व अर्थतन्त्रमा ठूलो प्रभाव पारेको छ।
