१३ चैत, काठमाडौं । “म नेता बन्न आएको होइन, विकास गर्न आएको हुँ” भन्ने स्पष्ट र सिधा अभिव्यक्तिसहित सार्वजनिक जीवनमा उदाएका बालेन शाहको यात्रा अन्ततः देशको कार्यकारी नेतृत्वसम्म पुगेको छ, जुन यात्रा कुनै पूर्वनिर्धारित राजनीतिक लक्ष्यको परिणामभन्दा बढी समय, परिस्थिति, जनआकांक्षा र निराशाको संगमबाट बनेको देखिन्छ। प्रारम्भिक जीवनमा कवि, र्यापर र स्ट्रक्चरल इन्जिनियरका रूपमा परिचित बालेनले समाजका विकृति, असमानता र राजनीतिक बेथितिलाई आफ्ना सिर्जनामार्फत उजागर गर्थे, जहाँ उनका शब्दहरू केवल कला होइन, प्रतिरोध र चेतनाको माध्यम बन्थे। उनी युवापुस्तामाझ लोकप्रिय थिए, किनकि उनका गीतहरूमा आक्रोश मात्र होइन, परिवर्तनको आग्रह र सचेत नागरिक बन्ने सन्देश पनि हुन्थ्यो। तर २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पपछि पुनर्निर्माणमा सक्रिय सहभागिता जनाउँदै देशका विभिन्न भूभाग घुम्ने क्रममा उनले नेपाललाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाए, जहाँ उनले विकासको असमान गति, राज्य संरचनाको कमजोरी र स्थानीय तहको सम्भावना प्रत्यक्ष अनुभव गरे। यही अनुभवले उनको सोचमा गहिरो परिवर्तन ल्यायो र उनले महसुस गरे कि स्थानीय सरकारमार्फत ठोस र दीर्घकालीन परिवर्तन सम्भव छ, जसले उनलाई काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर पदतर्फ आकर्षित गर्यो।
२०७९ सालको स्थानीय तह निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा मेयर निर्वाचित भएपछि बालेनले परम्परागत राजनीतिक शैलीभन्दा फरक, डेटा-आधारित र परिणाममुखी दृष्टिकोण अपनाए, जहाँ उनले फोहोर व्यवस्थापन, सम्पदा संरक्षण, शिक्षा सुधार र शहरी व्यवस्थापनजस्ता विषयलाई प्राथमिकतामा राखे। उनले चुनावअघि नै समस्याको पहिचान मात्र होइन, समाधानको खाका तयार पारेका थिए, जसले उनलाई अन्य उम्मेदवारभन्दा फरक बनायो। तर महानगरमा काम गर्ने क्रममा उनले संघीय सरकारसँगको समन्वय अभाव, राजनीतिक हस्तक्षेप र संरचनागत अवरोधहरूको सामना गर्नुपर्यो, जसले उनको कार्यक्षमता सीमित गर्यो र उनलाई यो निष्कर्षमा पुर्यायो कि स्थानीय तहमा मात्र सीमित रहेर व्यापक परिवर्तन सम्भव छैन। यहीबीचमा देशमा उत्पन्न राजनीतिक अस्थिरता र जेनजी आन्दोलनले नयाँ नेतृत्वको खोजीलाई तीव्र बनायो, जहाँ युवाहरूले वैकल्पिक, इमानदार र कार्यमुखी नेतृत्वको माग गरे, र त्यो मागको केन्द्रमा बालेनको नाम आउन थाल्यो।
सुरुवातमा संसदीय राजनीतिमा प्रवेश गर्ने स्पष्ट योजना नभए पनि आन्दोलनपछिको परिस्थितिले उनलाई निर्णय लिन बाध्य बनायो, जहाँ उनले बाहिर बसेर आलोचना गर्नेभन्दा प्रणालीभित्र प्रवेश गरेर परिवर्तन ल्याउने बाटो रोजे। नयाँ राजनीतिक शक्ति निर्माण गर्ने, विभिन्न समूहलाई एकताबद्ध गर्ने र पुराना संरचनालाई चुनौती दिने प्रयासहरूबीच अन्ततः उनले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीसँग सहकार्य गर्ने निर्णय गरे, जुन निर्णय रणनीतिक मात्र नभई समयको आवश्यकता पनि थियो। त्यसपछि उनले झापा–५ बाट चुनाव लड्ने साहसिक निर्णय गरे, जुन केवल निर्वाचन क्षेत्रको छनोट नभई एक प्रतीकात्मक राजनीतिक चुनौती थियो, किनकि त्यहाँ स्थापित शक्तिशाली नेतृत्वलाई प्रत्यक्ष चुनौती दिनु उनको लक्ष्य थियो। चुनावी अभियानमा उनले न्यूनतम भाषण, अधिकतम सम्पर्क र स्पष्ट सन्देशको रणनीति अपनाए, जसले मतदातामाझ विश्वास सिर्जना गर्यो, र अन्ततः उनले ऐतिहासिक जित हासिल गरे।
यो जितसँगै बालेन केवल एक सांसद बनेनन्, उनी वैकल्पिक राजनीतिक धारका प्रतिनिधि र जनआकांक्षाको प्रतीकका रूपमा स्थापित भए, र जब उनको नेतृत्वमा पार्टीले दुई तिहाइ नजिकको जनादेश प्राप्त गर्यो, तब उनी प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भए, जसले नेपाली राजनीतिमा नयाँ युगको संकेत गर्यो। उनको यात्रा र्यापरबाट मेयर, मेयरबाट सांसद र अन्ततः प्रधानमन्त्रीसम्मको रूपान्तरण मात्र होइन, यो कथा हो जनताको निराशाबाट आशातर्फको संक्रमणको, पुराना संरचनाबाट नयाँ सोचतर्फको मोडको, र नेतृत्वको परिभाषा बदलिँदै गएको संकेतको। बालेनले सधैं “बोल्नेभन्दा काम गर्ने”मा जोड दिएका छन्, र अब जब उनी देशको सर्वोच्च कार्यकारी पदमा पुगेका छन्, उनका लागि सबैभन्दा ठूलो परीक्षा यही हुनेछ कि उनले आफ्नो प्रतिबद्धतालाई व्यवहारमा कत्तिको रूपान्तरण गर्न सक्छन्, किनकि अहिले केवल उनका समर्थक मात्र होइन, सम्पूर्ण देशको नजर उनीतर्फ केन्द्रित भएको छ, जहाँ अपेक्षा उच्च छन् र चुनौतीहरू अझ ठूलो छन् ।
