२६ असार, काठमाडौं । म दार्चुला जिल्ला, मालिकार्जुन गाउँपालिका–१ को एउटा सामान्य परिवारमा जन्मिएको साधारण व्यक्ति हुँ। मेरो घर धनी थिएन, तर मेरा सपना भने निकै ठूला थिए। म पढेर केही बन्न चाहन्थेँ, आफ्ना आमाबुवाको अनुहारमा गर्वको मुस्कान ल्याउन चाहन्थेँ, अनि यस्तो जीवन बाँच्न चाहन्थेँ जहाँ अभावले कहिल्यै सपनामाथि शासन नगरोस्। तर जीवनले मैले कल्पना गरेको कथा लेखेन। उसले मलाई आफ्नै नियममा संघर्ष गर्न सिकायो। किशोर उमेरको त्यो चञ्चल मनमा अनगिन्ती सपना थिए, तर अनुभव निकै कम। केही आफ्ना रहरहरू पूरा गर्ने चाहना, केही पारिवारिक जिम्मेवारी, र केही पैसाले सबै समस्या समाधान गरिदिन्छ भन्ने भ्रमले मलाई भारततर्फ डोर्यायो।
त्यतिबेला लाग्थ्यो-आज पैसा कमाइयो भने पढाइ त पछि पनि गर्न सकिन्छ। तर समय कसैका लागि रोकिन्न। ऊ अघि बढिरहन्छ, र त्यसैसँगै मेरो विद्यार्थी जीवन, बाल्यकाल र धेरै सुन्दर सपनाहरू पनि बिस्तारै टाढिँदै गए। आर्थिक अभावले मलाई समयभन्दा अगाडि नै ठूलो बनाइदियो। घरको अवस्था हेर्दा आफ्ना रहरभन्दा परिवारको आवश्यकता ठूलो लाग्न थाल्यो। पढ्ने उमेरमा मैले कलम छोडेँ र श्रमको बाटो रोजेँ। किताबको गन्धभन्दा पसिनाको गन्धसँग परिचित भएँ। विद्यालयको घण्टी सुन्नुपर्ने उमेरमा कारखानाको साइरन मेरो दैनिकी बन्यो।
नेपाल छोडेर भारत पुगेको पहिलो दिन आज पनि मेरो स्मृतिमा ताजै छ। नयाँ ठाउँ, नयाँ भाषा, नयाँ मानिस र मनभरि अनगिन्ती डर। बाहिरबाट म सामान्य देखिन्थेँ, तर भित्रभित्रै आफ्नो बाल्यकाल गुमाइरहेको थिएँ। जब मेरा उमेरका बालबालिकाहरू विद्यालयको पोशाक लगाएर कक्षातर्फ जान्थे, म भने काम गर्ने ठाउँतर्फ हिँड्थेँ। उनीहरू भविष्य निर्माण गरिरहेका थिए, म वर्तमानसँग संघर्ष गरिरहेको थिएँ। भारतका ती सडकहरू मेरो जीवनका मौन साक्षी हुन्। त्यहाँ बगेको प्रत्येक पसिनाको थोपा मेरो अधुरो शिक्षाको कथा हो। बिहानदेखि बेलुकासम्मको कठोर श्रमपछि शरीर थाकेर निदाउँथ्यो, तर मन भने कहिल्यै निदाउँदैनथ्यो।
रातको एकान्तमा धेरैपटक मैले आफ्नै मनलाई सोधेको छु-“के मेरो गल्ती केवल गरिब परिवारमा जन्मिनु थियो?” समय बित्दै गयो। उमेरसँगै जिम्मेवारीहरू थपिँदै गए। तर मनको एउटा कुनामा किताबप्रतिको प्रेम कहिल्यै मरेन। आज सामाजिक सञ्जालमा आफ्ना पुराना साथीहरू स्नातक भएको, राम्रो जागिर पाएको वा आफ्नो क्षेत्रमा सफल भएको देख्दा मनबाट उनीहरूका लागि खुसी निस्कन्छ। तर त्यही खुसीसँगै आँखाको कुनामा एउटा अदृश्य पीडा पनि आउँछ।
आफूले गुमाएको समय सम्झँदा मनभित्र शब्दले बयान गर्न नसकिने खालीपन महसुस हुन्छ। आज म खुलेर स्वीकार गर्छु-त्यो निर्णय मेरो जीवनको सबैभन्दा ठूलो पछुतो हो। पैसाले केही आवश्यकता पूरा गर्यो होला, तर उसले मेरो विद्यार्थी जीवन फर्काएर दिन सकेन। विद्यालयका ती रमाइला दिन, शिक्षकका प्रेरणादायी शब्द, साथीहरूसँग बिताएका अविस्मरणीय क्षण र किताबका पानामा लुकेका सम्भावनाहरू कुनै पैसाले किनेर ल्याउन सक्दैन। तर जीवन केवल पछुतोको नाम होइन। जीवन भनेको गल्तीबाट सिकेर फेरि उठ्ने साहस पनि हो।
संघर्षले मानिसलाई तोड्ने मात्र होइन, गढ्ने पनि रहेछ। आज म जे छु, त्यो मेरो दुःख, पसिना, आँसु र कहिल्यै हार नमान्ने बानीको परिणाम हो। मेरो पढाइ अधुरो रह्यो, तर मेरा सपना अधुरा भएका छैनन्। आज पनि म दृढ विश्वास गर्छु—सिकाइको कुनै उमेर हुँदैन। ढिलो हुन सक्छ, तर इच्छाशक्ति जीवित छ भने नयाँ सुरुवात सधैं सम्भव हुन्छ। म अझै पनि सिक्ने, आफूलाई सुधार्ने र जीवनलाई नयाँ दिशा दिने यात्रामै छु। किनकि हार मान्नु भनेको आफ्नै संघर्षको अपमान गर्नु हो। मेरो जीवनको यो कथा यदि कुनै एक युवाको मनसम्म पुग्छ भने, म उहाँहरूसँग एउटा मात्र आग्रह गर्न चाहन्छु-क्षणिक कमाइका लागि आफ्नो शिक्षालाई कहिल्यै त्याग्नुहोस्।
पैसा आज छ, भोलि नहुन पनि सक्छ। तर ज्ञान, शिक्षा र सीप जीवनभर साथ दिने सम्पत्ति हुन्। गुमेको पैसा फेरि कमाउन सकिन्छ, तर गुमेको समय र पढ्ने उमेर कहिल्यै फर्केर आउँदैन। सायद मेरो कथा अझै पूर्ण भएको छैन। सायद मैले धेरै कुरा गुमाएको छु। तर म अझै पनि एउटा अटल विश्वास बोकेर बाँचेको छु-संघर्षले लेखिएको कथा ढिलो भए पनि सुन्दर अन्त्य पाउन सक्छ। अन्त्य कस्तो हुन्छ भन्ने निर्णय परिस्थितिले होइन, आफ्नै साहस, धैर्य र निरन्तर प्रयासले गर्छ। मेरो पढाइ अधुरो रह्यो, तर मेरो सपना अझै जीवित छ। र जबसम्म सपना जीवित रहन्छ, तबसम्म कुनै पनि कथा वास्तवमा अधुरो हुँदैन।
