८ असार, काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो ११ महिनामै नेपालको वैदेशिक व्यापारले इतिहास रचेको छ। भन्सार विभागका अनुसार जेठ मसान्तसम्म कुल वैदेशिक व्यापार २१ खर्ब ७२ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अहिलेसम्मकै उच्च हो।
यससँगै नेपालको निर्यात पनि इतिहासकै सबैभन्दा धेरै भएको छ। ११ महिनामा मात्रै २ खर्ब ७७ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ बराबरका वस्तु विदेश पठाइएका छन्। यो गत आर्थिक वर्षको पूरै १२ महिनाको निर्यातभन्दा पनि बढी हो।
यद्यपि, आयातको आकार अझै निकै ठूलो छ। यही अवधिमा १८ खर्ब ९४ अर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात हुँदा १६ खर्ब १६ अर्ब रुपैयाँको व्यापार घाटा कायम भएको छ।
व्यापार तथा निकासी प्रवर्द्धन केन्द्र (टीईपीसी) का अनुसार यसपटकको रेकर्ड केवल आयातका कारण नभई निर्यातमा आएको उल्लेखनीय वृद्धिका कारण सम्भव भएको हो। गत वर्षको तुलनामा निर्यात करिब १२.२८ प्रतिशत बढेको छ।
निर्यात वृद्धिमा सोयाबिन तेलको सबैभन्दा ठूलो योगदान रहेको छ। ११ महिनामा मात्रै १ खर्ब १३ अर्ब रुपैयाँ बराबरको सोयाबिन तेल निर्यात भएको छ। त्यस्तै, स्वदेशी उत्पादन अलैँचीको निर्यात १२ अर्ब १ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन गत वर्षको तुलनामा झन्डै दोब्बर हो। कार्पेट, सूर्यमुखी तेल र पाम आयल पनि प्रमुख निर्यात हुने वस्तुमा परेका छन्।
आयाततर्फ भने डिजेल, कच्चा सोयाबिन तेल, पेट्रोल, एलपी ग्यास, स्मार्टफोन, सुन तथा सवारीसाधनमा सबैभन्दा धेरै रकम खर्च भएको देखिएको छ। इन्धन आयातमा मात्रै करिब ३ खर्ब ४३ अर्ब रुपैयाँ विदेशिएको छ।
देशगत रूपमा भारत नेपालको सबैभन्दा ठूलो व्यापार साझेदार बनेको छ। ११ महिनामा भारतबाट १० खर्ब ९२ अर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात हुँदा २ खर्ब २८ अर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु निर्यात भएको छ। चीनबाट ३ खर्ब ८२ अर्ब रुपैयाँको आयात भए पनि निर्यात भने १ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँमा सीमित रहेको छ।
अर्थविद्हरूका अनुसार निर्यातमा आएको यो वृद्धि सकारात्मक संकेत भए पनि व्यापार घाटा घटाउने र स्वदेशी उत्पादनको हिस्सा अझ बढाउने चुनौती भने अझै कायम छ।
